Gisterenavond in het Zuiderpershuis was er een lezing van de Amerikaanse auteur Walter Benn Michaels. In zijn boek ‘The Trouble with Diversity: How We Learned to Love Identity and Ignore Inequality’ maakte Michaels in 2006 brandhout van de overtuiging dat een antidiscriminatiebeleid een progressieve keuze is. ‘Waar ik me zorgen over maak’, stelde hij in Mo-Magazine, ‘is dat terwijl discriminatie onaanvaardbaar werd, de ongelijkheid juist enorm is toegenomen.

Volgens Michael maken culturele diversiteit en economische ongelijkheid allebei deel uit van hetzelfde neoliberale programma dat de voorbije dertig jaar het beleid bepaald heeft. Daartegenover bepleit hij een linkse politiek, die voor hem in wezen een herverdelingspolitiek is, en die heeft niets met identiteit te maken. Hij vind culturele diversiteit politiek irrelevant, omdat de identitaire ontvoogding meestal alle aandacht voor ongelijkheid wegneemt.

Dat de alsmaar toenemende ongelijkheid een zwaar onderschat probleem is in Amerika en in Europa, klopt. Het onderzoekswerk van Wilkinson en Picket in hun boek 'The spirit level leert heel duidelijk hoe het geluks- en welzijnsniveau in de rijke landen duidelijk lager licht wanneer de ongelijkheid in het land groter wordt. We moeten opnieuw de strijd tegen de groeiende ongelijkheid op de agenda zetten.

Maar de manier waarop Michaels de strijd voor identiteit haast als een vorm van vals bewustzijn aan de kant zette, om een eenzijdig pleidooi te houden om enkel op sociaal-economische ongelijkheid te focussen, was veel te kort door de bocht. De geschiedenis van de vrouwenbeweging, de strijd van zwarten voor burgerrechten, de emancipatie van holebis of de strijd voor identiteit van migrantengemeenschappen hebben betrekking op identiteit, maar vaak ook op sociaal-economische rechten.

Zoals Nancy Fraser en Ulrich Beck al leerden: er bestaat een spanningsveld tussen herverdeling en erkenning. Bij herverdeling van geld of goederen of macht streven we naar herverdeling omdat we anderen als gelijken beschouwen. Bij erkenning van culturele verschillen, identiteiten, (minderheids)culturen, … gaat het niet om gelijkheid, maar juist om de erkenning van het verschil. Michael maakt de fout door beiden tegenover elkaar te zetten in een of/of-benadering. Terwijl het er in de 21ste eeuw juist om gaat om herverdeling en erkenning samen te brengen, willen we komen tot een minder ongelijke en meer rechtvaardige samenleving.